STORJA U EVOLUZZJONI TAL-ANESTESJA INTRAVENUŻA
L-għoti ġol-vini ta’ drogi jmur lura għas-seklu sbatax meta Christopher Wren injetta l-oppju f’kelb billi uża pinna tal-wiżż u bużżieqa tal-awrina tal-ħanżir u l-kelb isir “stupefatt”. Fis-snin tletin, l-exobarbital u l-pentothal ġew introdotti fil-prattika klinika.
Kien fis-snin sittin li ġew iffurmati l-mudelli u l-ekwazzjonijiet għall-infużjonijiet IV u fis-snin tmenin, ġew introdotti sistemi ta' infużjoni IV ikkontrollati mill-kompjuter. Fl-1996 ġiet introdotta l-ewwel sistema ta' infużjoni kkontrollata fil-mira (id-'Diprufusor').
DEFINIZZJONI
A infużjoni kkontrollata fil-mirahija infużjoni kkontrollata b'tali mod li tipprova tikseb konċentrazzjoni ta' mediċina definita mill-utent f'kompartiment tal-ġisem ta' interess jew tessut ta' interess. Dan il-kunċett ġie ssuġġerit għall-ewwel darba minn Kruger Thiemer fl-1968.
FARMAKOKINETIKA
Volum ta' distribuzzjoni.
Dan huwa l-volum apparenti li fih tiġi distribwita l-mediċina. Jiġi kkalkulat bil-formula: Vd = doża/konċentrazzjoni tal-mediċina. Il-valur tiegħu jiddependi fuq jekk jiġix ikkalkulat fil-ħin żero – wara bolus (Vc) jew fi stat fiss wara infużjoni (Vss).
Approvazzjoni.
It-tneħħija tirrappreżenta l-volum tal-plażma (Vp) li minnu l-mediċina tiġi eliminata għal kull unità ta' ħin biex tiġi kkunsidrata t-tneħħija tagħha mill-ġisem. Tneħħija = Eliminazzjoni X Vp.
Hekk kif it-tneħħija tiżdied, il-half-life tonqos, u hekk kif il-volum tad-distribuzzjoni jiżdied ukoll il-half-life. It-tneħħija tista' tintuża wkoll biex tiddeskrivi kemm malajr il-mediċina tiċċaqlaq bejn il-kompartimenti. Il-mediċina inizjalment tiġi distribwita fil-kompartiment ċentrali qabel id-distribuzzjoni għall-kompartimenti periferali. Jekk il-volum inizjali tad-distribuzzjoni (Vc) u l-konċentrazzjoni mixtieqa għall-effett terapewtiku (Cp) huma magħrufa, huwa possibbli li tiġi kkalkulata d-doża tat-tagħbija biex tinkiseb dik il-konċentrazzjoni:
Doża tat-tagħbija = Cp x Vc
Jista' jintuża wkoll biex jiġi kkalkulat id-doża tal-bolus meħtieġa biex tiżdied malajr il-konċentrazzjoni waqt infużjoni kontinwa: Doża tal-bolus = (Cġdid – Cattwali) X Vc. Ir-rata tal-infużjoni biex tinżamm stat stabbli = Cp X Tneħħija.
Reġimi sempliċi ta' infużjoni ma jiksbux konċentrazzjoni fil-plażma fi stat stabbli qabel mill-inqas ħames multipli tal-half life tal-eliminazzjoni. Il-konċentrazzjoni mixtieqa tista' tinkiseb aktar malajr jekk doża bolus tkun segwita minn rata ta' infużjoni.
Ħin tal-pubblikazzjoni: 04 ta' Novembru 2023
